Noel’deki 12 gıda korkusu (ve bilime göre bunların gerçekten üstesinden nasıl gelinir)

Noel, beraberinde büyük ziyafetler ve bol miktarda yiyecek getirir. Bunun sonucunda buzdolabı saklanması gereken yemeklerle dolar ve geriye çok az boş yer kalır. En yaygın korku da buradan kaynaklanır: yemek artıklarının iyi saklanmaması ve tehlikeli hâle gelebilmesi. Gerçek şu ki, genellikle protein açısından zengin olan bayram yemekleri çabuk bozulur. İtalya’daki yönergelere göre lazanya, fırında et, balık, soslar ve kremalar buzdolabında 48 saatten uzun süre saklanmamalıdır.

Doğru şekilde saklamanın püf noktası

Yemekleri hazırlandıktan sonraki iki saat içinde soğutun ve eşit soğumayı sağlayan, sığ ve hava geçirmez kaplar kullanın.

24 Aralık akşam yemeği, İtalyan ailelerinin neredeyse tamamı için balık ağırlıklı bir yemektir. Bu da tazelik, saklama, menşei ve uygun şekilde dondurulmamış balıklardaki anisakis riski gibi yaygın endişeleri beraberinde getirir.

Uzmanlar ne diyor?

EFSA, taze balığın gözlerinin parlak, kokusunun deniz kokulu, solungaçlarının pembe ve etinin diri olması gerektiğini hatırlatıyor. Çiğ tüketilecek balıksa en az 24 saat boyunca –20°C’de dondurulmuş olmalıdır. Nelere dikkat edeceğinizi bilmek ve güvenilir satıcıları tercih etmek riski gerçekten azaltır.

Kasım ayında raflarda yerini alan panettone ve pandorolar, rengârenk nugalar ve bol miktarda çikolata… Birçok kişi paketli tatlıların “tehlikeli” olup olmadığını merak ediyor.

Gerçek şu:

AB’de satılan endüstriyel ürünlerde kullanılan katkı maddelerinin güvenli olduğu kabul edilir. Asıl sorun katkı maddeleri değil, şeker ve yağın aşırı tüketilmesiyle alınabilecek fazla kaloridir. Her zaman olduğu gibi, ölçülü olmak en iyi seçimdir.

Horoz, fırında et ve domuz paçası gibi yemeklerle et, bayram sofralarının başköşesindedir. En yaygın korku, özellikle kümes hayvanları ve domuz etinin az pişmiş servis edilmesidir.

Altın kural (ISS):

ISS yönergelerine göre gıda güvenliğini sağlamak için etin iç sıcaklığı, parçanın merkezinde en az 75°C’ye ulaşmalıdır. Basit bir mutfak termometresi tüm endişeleri ortadan kaldırır.

El yapımı özel lezzetlerle dolu hediye sepetleri yaygın bir armağandır, ancak bazı endişelere yol açabilir: etiketsiz vakumlu ambalajlar, okunması zor son tüketim tarihleri ve menşei belirsiz ürünler.

Öneri:

En önemli öneri; etiketleri açık, menşei hakkında bilgi veren ve ambalajı sağlam sepetleri tercih etmektir. Bir kavanoz anormal kokuyorsa veya şişmiş görünüyorsa hiç tereddüt etmeden atılmalıdır.

Bayram döneminde, TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi) ile son tüketim tarihi sık sık birbirine karıştırılır. Bu da mascarpone, taze krema, füme somon, iç dolgulu makarna ve diğer hassas ürünlerle ilgili soru işaretlerine yol açar.

Kural çok basit:

• “Son tüketim tarihi” ifadesi, ürünün tüketilmesi gereken son tarihi belirtir; bu tarihten sonra tüketilmemelidir.
• “Tavsiye edilen tüketim tarihi” (TETT) ise gıdanın ambalajı sağlam, doğru şekilde saklanmış ve herhangi bir bozulma belirtisi göstermemiş olması koşuluyla bu tarihten sonra da yenebileceğini belirtir.

Zabaglione, tiramisu, mascarpone kreması, ev yapımı mayonez: lezzetli ama daha hassas gıdalar.

Uzmanlar ne diyor?

Uzmanlar bunların 24 saat içinde tüketilmesini ve her zaman buzdolabında saklanmasını öneriyor. Güvenliğin anahtarı, hızlı tüketimdir.

Birçok İtalyan, yıl boyunca büyük çabayla verdiği kiloları birkaç gün içinde geri almaktan korkuyor. Bu endişe yersiz değil: bol miktarda tatlı, ağır yemekler ve sürekli kadeh kaldırmalar nedeniyle bayram döneminde ortalama kalori alımı yüzde 40’a kadar artıyor.

En iyi strateji:

Bu dönemi en iyi şekilde geçirmek için en etkili strateji, dengeli ve sürdürülebilir bir yaklaşımı koruyarak ana öğünün tadını suçluluk duymadan çıkarmak ve sonraki öğünleri hafif tutmaktır. Dikkate alınması gereken bir diğer unsur da alkoldür: prosecco, şarap ve Noel likörleri farkına varmadan çok fazla kalori ekleyebilir; ayrıca vücudun susuz kalmasına ve iştahın artmasına neden olabilir. Alkolü ölçülü tüketmek ve yanında mutlaka su veya alkolsüz içecekler içmek, toplam kalori alımını kontrol altında tutmaya ve bayramları daha enerjik ve zinde geçirmeye yardımcı olur.

Balığın yanlış şekilde çözdürülmesi de bir başka endişe kaynağıdır. Birçok kişi balığı saatlerce oda sıcaklığında bekletir ve sonrasında onu yiyememekten korkar.

Kural:

Balığı asla mutfak tezgâhında çözdürmeyin. Buzdolabında ya da mikrodalga fırının uygun çözündürme ayarını kullanarak çözdürmek her zaman daha iyidir.

Uzun süren aperitifler, kalabalık sofralar, saatlerce dışarıda bırakılan yemekler: bayramların klasiği.

Riski azaltmak için:

Taze peynirleri, kremaları ve şarküteri ürünlerini buzdolabı dışında iki saatten uzun süre bırakmaktan kaçınmanız yeterlidir.

Korku esas olarak sodyum, nitrat ve yağ ile ilgilidir.

Beslenme uzmanlarının tavsiyesi:

Beslenme uzmanları, yemeği dengelemeye yardımcı olan sebze ve bakliyat gibi lif açısından zengin garnitürler eşliğinde ölçülü tüketimi önermektedir.

Laktoz, gluten, sert kabuklu yemişler ve diğer alerjenler; hassasiyeti veya intoleransı olan kişiler için endişe kaynağıdır.

Pratik öneri:

Misafirler için yemek hazırlıyorsanız, kullanılan tüm malzemeleri açıkça belirtmek en iyi yöntemdir. Misafir olarak katılanlar da çekinmeden sorabilir; bu, kişinin kendine özen göstermesinin bir yoludur.

Bayram döneminde gıdayla ilgili endişeler normal, hatta beklenebilirdir; çünkü işlenecek gıda miktarı, misafir sayısı ve yemeklerin karmaşıklığı artar. Birkaç temel kurala uymak ve Sağlık Bakanlığı, EFSA ve ISS gibi resmî kaynakların yönergelerini izlemek, Noel döneminin tadını gerçekten huzur içinde, güvenli bir şekilde ve gereksiz endişeler yaşamadan çıkarmanızı sağlar.