Kışın sadece canınızın daha çok yemek istediğini mi sanıyordunuz? Soğuk, vücudunuzda aslında neleri tetikliyor?

Dış ortamın sıcaklığı düştüğünde, vücut iç sıcaklığını yaklaşık 37 °C'de tutmak için daha fazla enerji harcamak zorunda kalır. Termoregülasyon adı verilen bu mekanizma, enerji harcamasında hafif bir artışa yol açar.

INSERM'e göre soğuğa maruz kalmak, soğuğun şiddetine, maruz kalma süresine ve vücut yapısına bağlı olarak günlük kalori harcamasını %5 ila %10 artırabilir.

Sonuç: Özellikle doyurucu ve enerji bakımından zengin yiyeceklere karşı iştah hafifçe artar.

Soğuk, yemek tercihlerimizi de etkiler. Sıcak yemekler anında rahatlık hissi verir, ancak bu yalnızca bir keyif meselesi değildir.

Birçok etken rol oynar:

• Yiyeceklerin sıcaklığı sindirimi kolaylaştırır,
• yumuşak veya kremamsı dokular daha güven verici algılanır,
• sıcak yemek yemek beyne güvenlik sinyali gönderir.

Beslenme nörobilimi alanındaki çalışmalar, yiyeceklerin sıcaklığının beyinde iyi hissetmeyle ilişkili bölgeleri harekete geçirdiğini gösteriyor. Bu da kışın çorba, püre ve uzun süre pişen yemeklerin neden cazip geldiğini açıklıyor.

Kışın gün ışığının azalması hormonal dengemizi doğrudan etkiler. Doğal ışığa daha az maruz kalmak, ruh hâlinin ve iştahın düzenlenmesinde rol oynayan bir nörotransmiter olan serotonin üretimini azaltır.

Aynı zamanda:

• melatonin üretimi artar,
• yorgunluk hissi belirginleşir,
• karbonhidrat isteği daha sık görülür.

Kompleks karbonhidratlar (pirinç, makarna, patates, baklagiller), serotoninin öncüsü olan triptofanın kullanılabilirliğini artırır; bu da soğuk havalarda neden doğal olarak cazip geldiklerini açıklar.

Yağların enerji yoğunluğu yüksektir: gram başına 9 kcal; protein ve karbonhidratlarda ise bu değer 4 kcal'dir. Kışın vücut, artan enerji ihtiyacını karşılamak için yağları daha fazla tercih etme eğilimindedir.

Tarih boyunca bu uyum, soğuk dönemlerde hayatta kalmak için gerekliydi. Bugün de vücudumuz bu biyolojik belleği koruyor.

Bu, sınırsızca daha yağlı beslenmek gerektiği anlamına gelmez; ancak bu ihtiyacın yalnızca kültürel değil, fizyolojik olduğunu gösterir.

Günlerin kısalması ve ışık eksikliği şunları da etkiler:

• açlık hissinin ortaya çıktığı saatleri,
• atıştırma sıklığını,
• porsiyon büyüklüklerini.

Santé Publique France'a göre kış dönemleri şunlarla ilişkilidir:

• fiziksel aktivitenin azalması,
• akşam saatlerinde besin alımının artması,
• atıştırmalıklara yönelimin artması.

Vücut, algılanan enerji düşüşünü doğal olarak telafi etmeye çalışır.

Mesele bu mekanizmalarla mücadele etmek değil, onları akıllıca desteklemektir:

• ev yapımı sıcak yemekleri tercih etmek,
• besin değeri yüksek nişastalı gıdalara yer vermek,
• yağları beslenmeden çıkarmamak, ancak doğru olanları seçmek (yağlar, ölçülü miktarda tereyağı),
• susamasanız bile yeterince su içmek,
• öğün saatlerini düzenli tutmak.

• “Kendimi kontrol etmeliyim” diyerek açlığı görmezden gelmek,
• soğuğu aşırı işlenmiş gıdalarla telafi etmeye çalışmak,
• vücut için zaten zorlayıcı olan kış aylarında kısıtlayıcı diyetleri artırmak.

Vücudun fizyolojik stres altında olduğu bir dönemde aşırı kısıtlamalar; yorgunluk, bağışıklığın zayıflaması ve beslenme dengesizlikleri riskini artırır.

• enerji ihtiyacımızı hafifçe artırır,
• yemek tercihlerimizi değiştirir,
• hormonlarımızı ve ruh hâlimizi etkiler,
• daha çok rahatlatıcı yiyeceklere yönelmemize neden olur.

Bu değişikliklere direnmek yerine onları anlamak ve bunlara uyum sağlamak daha sağlıklıdır. Kışın sıcak, besleyici ve doyurucu yiyecekler yemek bir aşırılık değildir; vücudun mevsimlere verdiği doğal bir tepkidir!