Tatlı için midenizde her zaman yer vardır; bilim bunun nedenini biliyor
Aileyle yenen tipik bir pazar öğle yemeği. Masa yeni hazırlanmış yemeklerle doludur: jambonlu kroket, patatesli omlet, kızarmış tavuk ve fırından yeni çıkmış bir baget. Birkaç porsiyon yedikten ve şarapla kadeh kaldırdıktan sonra artık daha fazla yiyemeyeceğinizi hissedersiniz. Doymuş ve tatmin olmuşsunuzdur, hatta belki biraz uykunuz gelmiştir. Ama sonra biri mutfakta sizi bekleyen çikolatalı pastadan bahseder. Birden duyularınız canlanır ve sınırına ulaşmış gibi görünen midenizde tatlı için ayrılmış bir yer açılır. Bu sahne size tanıdık geliyor mu? Yalnız değilsiniz. Hepimizin yaşadığı bu olayın büyüleyici bir bilimsel açıklaması var. Max Planck Enstitüsü'ndeki bilim insanları, tokluk sinyali vermekten sorumlu nöronların, tatlı bir şeyin varlığını algıladıklarında iştahı yeniden uyarabildiğini keşfetti.
'İkinci mide'nin gizemi
Bilim yıllardır bol bir yemekten sonra neden hâlâ tatlı bir şeyler istediğimizi araştırıyor. Öne çıkan teorilerden biri, duyusal özgül tokluk teorisidir. Bu mekanizmaya göre aynı tadı ya da yiyecek türünü tekrar tekrar tükettiğimizde, o yiyecekten aldığımız haz ve ona duyduğumuz iştah azalır. Ancak tuzludan sonra tatlı gibi farklı bir tadın sunulması, ilgimizi ve iştahımızı yeniden harekete geçirir. Yani ana yemekten doymuş olsak bile, tatlı fikri bize çekici gelir; çünkü yeni bir duyusal deneyim sunar.
Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'ndeki Besin Alımı Davranışı Araştırmaları Laboratuvarı'nın direktörü Barbara J. Rolls bu olguyu araştırmıştır. Çalışmalarından birinde, belirli bir yiyeceği doyuncaya kadar tüketen katılımcıların o yiyecekten aldıkları hazda azalma görülmüştür. Ancak kendilerine farklı bir yiyecek sunulduğunda iştahları yeniden canlanmış ve önceki tokluklarına rağmen daha fazla yiyebilmişlerdir.
Tatlı krizlerinde beynin rolü
Duyusal özgül tokluğun yanı sıra beynimiz de bu “tatlıya ayrılan boşlukta” önemli bir rol oynar. Max Planck Metabolizma Araştırmaları Enstitüsü'nde yapılan araştırmalar, hipotalamusta tokluk sinyali vermenin yanı sıra tatlı yiyecek arayışında da rol oynayan nöronlar belirledi. Bu nöronlar, β-endorfin adı verilen bir hormon salgılar; bu hormon beynin ödül sistemini harekete geçirerek şeker tüketildiğinde haz verici bir his yaratır. Bu mekanizma, tok olduğumuzda bile tatlılara neden özel bir ilgi duyduğumuzu açıklar.
Yani yemek yediğimizde hipotalamus, yeterince beslendiğimizi bildiren leptin ve insülin gibi hormonlardan sinyaller alır. Ancak bilim insanları, iştahı frenlemesi gereken bu nöronların şeker varlığında yeniden etkinleşebildiğini keşfetti. Sanki biyolojik açıdan beyin tatlılar için bir istisna yapıyor. Şeker, hazla ilişkili nörotransmiter olan dopaminin salınmasını sağlayarak beynin ödül sistemini harekete geçirir. Bu tepki yalnızca tatlı yiyeceklerden keyif almamızı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tok olsak bile yemeye devam etmemize yol açar.Evrim ve hayatta kalma
Evrimsel açıdan bakıldığında, tatlı yiyecekleri tercih etmemiz anlamlıdır. Eski çağlarda şeker bakımından zengin yiyecekler kıttı, ancak hızlı bir enerji kaynağı sağlıyordu. Beynimiz, hayatta kalmak için yeterli kalori almamızı güvence altına alarak, bu yiyecekler bulunduğunda tüketilmelerini teşvik edecek mekanizmalar geliştirdi. Günümüzde şeker bol miktarda bulunsa da bu mekanizmalar varlığını sürdürüyor ve yemeklerin sonunda tatlı bir şeyler istememize neden oluyor.
Size de oluyor mu?
Bir dahaki sefere bol bir yemekten sonra canınız tatlı çektiğinde, sizi buna yöneltenin duyusal ve nörolojik etkenlerin birleşimi olduğunu hatırlayın. Bilim, tatlı için “ikinci midemizin” ardındaki sırları ortaya çıkardı. Bir sonraki yemeğinizde vücudunuzun ve zihninizin yemeğin tatlı finaline nasıl tepki verdiğini gözlemlemeye ne dersiniz? O özel “boşluğu” hissediyor musunuz? Deneyimlerinizi ve düşüncelerinizi yorumlarda bizimle paylaşın.
Bunlar da ilginizi çekebilir:
İnanılmaz keşif: Bağırsaklar ikinci beynimizdir!Son bilimsel çalışmalar bağırsak ve beyin arasında şaşırtıcı bir bağlantı olduğunu ortaya koydu. Bağırsaklarınız beyninizle konuşur: bu 'ikinci beynin' ruh halinizi ve sağlığınızı nasıl etkilediğini öğrenin.
Patricia González
Yorumlar