Antibiyotik kullandıktan sonra: Bağırsaklarınızın iyileşmesine yardımcı olmak için ne tüketmelisiniz?

Antibiyotikler yalnızca zararlı bakterilerle savaşmakla kalmaz, yararlı bakterileri de etkiler. Bu durum, bitki örtüsünün yok olmasının ardından fırsatçı türlerin hızla çoğaldığı bir orman yangınına benzer. Bağırsakta da tedaviden sonra hızla çoğalan mikroplar baskın hale gelir ve ekosistemin çeşitliliğini ve işlevselliğini azaltır.

Neyse ki, yerli bakteriler tamamen yok olmaz. İlacın daha az ulaştığı bölgelerde bazı dirençli koloniler hayatta kalır ve besinler ve çevre yoluyla gelen bakterilerle birlikte bağırsağın yeniden kolonileşmesine yardımcı olur. Ancak çeşitliliğin tamamen yeniden kazanılması; yaş, yaşam tarzı ve antibiyotik kullanım sıklığı gibi etkenlere bağlı olarak haftalar, hatta aylar sürebilir (Dethlefsen & Relman, 2011).

1. LİFİN HAYATİ ROLÜ

Bağırsaktaki yararlı bakteriler genellikle lifi enerji kaynağı olarak kullanır. Son dönemde yapılan çalışmalar, lif bakımından zengin bir beslenmenin bu bakterilerin çeşitliliğini ve çoğalmasını desteklediğini ortaya koymuştur (Desai ve ark., 2016; Makki ve ark., 2018).

Lif bakımından zengin şu gıdaları beslenmenize ekleyin:

• Sebzeler: kuşkonmaz, enginar, soğan, pırasa, sarımsak, brokoli, ıspanak
• Meyveler: muz, elma, armut, orman meyveleri
• Baklagiller: mercimek, nohut, kuru fasulye
• Tam tahıllar: yulaf, esmer pirinç, kinoa
• Sert kabuklu yemişler ve tohumlar: badem, chia, keten tohumu

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), sağlıklı beslenen yetişkinler için günde en az 25 gram lif tüketilmesini önermektedir. Bununla birlikte, günde 25-30 gram lif tüketmenin sağlık açısından ek faydalar sağlayabileceğini belirtmektedir.

2. FERMENTE GIDALAR (DOĞAL PROBİYOTİKLER)

Fermente gıdalar, bağırsaktaki yararlı türlerin yeniden oluşmasına katkıda bulunabilecek bakteri ve maya toplulukları içerir. Kanıtlar hâlâ sınırlı olsa da bu gıdalar, iyileşme döneminde beslenmeyi destekleyebilir; bunlar arasında kimchi, kefir, yoğurt veya ayran bulunur.

Şu fermente gıdaları beslenmenize ekleyin:

• Şekersiz sade yoğurt
• Kefir
• Lahana turşusu, kimchi ve doğal fermantasyonla hazırlanmış turşular
• Miso ve tempeh
• Kombucha

3. BİYOAKTİF BİLEŞENLER İÇEREN GIDALAR

Biyoaktif bileşenler içeren gıdalar, besin değerlerinin yanı sıra sağlık üzerinde yararlı etkileri olan gıdalardır.

İltihap önleyici ve polifenol bakımından zengin gıdalar arasında şunlar yer alır:

• Yeşil çay ve siyah çay
• Saf kakao (kakao oranı >%85)
• Sızma zeytinyağı
• Orman meyveleri, üzüm ve turunçgiller
• Zerdeçal ve zencefil gibi baharatlar

4. PROBİYOTİK KULLANIMI ÜZERİNE TARTIŞMA

On yıldan uzun bir süre önce, probiyotik takviyelerinin ishal ve antibiyotiklerin yol açtığı kramplar gibi yan etkileri hafifletmeye yardımcı olabileceği düşünülüyordu. Ancak daha yeni araştırmalar bu yaklaşımı sorgulamıştır. Güncel çalışmalar, probiyotik kullanımının mikrobiyomun iyileşmesini desteklemeyebileceğini ve hatta bazı durumlarda iyileşmeyi geciktirebileceğini öne sürmektedir. Öne sürülen bir hipoteze göre, sınırlı sayıdaki bakteri türü bağırsağa eklendiğinde yer ve besin için yerli bakterilerle rekabet edebilir, hatta yerli bakterilerin çoğalmasını engelleyen maddeler üretebilir (Suez ve ark., 2018).

Probiyotikler muhtemelen zarar vermez; ancak mikrobiyomun tedavi öncesindeki hâline tamamen dönmesini de garanti etmez.

* Her zaman olduğu gibi, beslenmenizde önemli değişiklikler yapmadan veya takviye kullanmaya başlamadan önce size kişiye özel tavsiyelerde bulunabilecek bir sağlık uzmanına danışmanız çok önemlidir.