Şarap da kirleticilerden etkileniyor: Bilmeniz gerekenler

Bu kulağa biraz tuhaf gelen adın ("per- ve polifloroalkil maddeler" ifadesinin kısaltması) ardında, 1950'lerden beri endüstride kullanılan çok dayanıklı kimyasal bileşikler bulunur. Bu bileşikler malzemeleri yapışmaz, su geçirmez veya ısıya dayanıklı hâle getirmek için kullanılır. Tavalarda, teknik giysilerde, ambalajlarda... ve bazı pestisitlerde de bulunurlar.

Sorun ne mi? Bu maddeler neredeyse hiç parçalanmaz. Bu yüzden onlara “ebedi kirleticiler” denir. Çevreye bir kez karıştıklarında her yere sızarlar: suya, toprağa, bitkilere... ve dolayısıyla gıdalarımıza.

Almanya'da yaklaşık 60 Avrupa şarabı üzerinde yapılan bir analiz, PFAS'ların, özellikle de bu maddelerin bir yan ürünü olan TFA'nın (trifloroasetik asit) sistematik olarak bulunduğunu ortaya koydu. Üstelik eser miktarlarda da değil.

Reporterre'ye göre, analiz edilen örneklerin %100'ünde TFA tespit edildi; 1980'lerden sonra üretilen şaraplardaki seviyeler daha yüksekti. Neden bu dönem? Çünkü o yıllarda bağlarda florlu pestisitlerin kullanımı hızla arttı.

Çalışma, şarap yapımı ve filtreleme yöntemlerine rağmen bu kalıntıların varlığını sürdürdüğüne de dikkat çekiyor. Başka bir deyişle, nihai ürün de kirlenmeden kurtulamıyor.

PFAS'ların düşük dozlarda bile sağlığı etkileyebileceğinden şüpheleniliyor ve bazı etkiler doğrulanmış durumda. En ciddi endişeler arasında şunlar yer alıyor:

• doğurganlık sorunları,
• hormonal sistem üzerindeki etkiler,
• karaciğer ve böbrek hasarı,
• bağışıklık sisteminin zayıflaması.

ANSES (Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı), zamanla vücutta biriken bu maddelere maruz kalmanın önemli ölçüde azaltılmasını şimdiden tavsiye ediyor.

Midi Libre'ye göre, “şimdilik yalnızca şarap tüketiminden kaynaklanan doğrudan bir etki tespit edilmiş değil; ancak sorun, maruz kalınan kaynakların çoğalması”.

Kaygıya kapılmadan bu konuyu önemsemek kolay değil. Ancak birkaç basit adım yardımcı olabilir:

• Kimyasal pestisit kullanımını sınırlayan, hatta tamamen dışlayan organik, doğal veya biyodinamik şarapları tercih edin. Bu, “sıfır PFAS” garantisi vermez ama riski önemli ölçüde azaltır.
• “Birikim” etkisinden kaçınmak için alkol ve gıda kaynaklarınızı çeşitlendirin.
• Kısa tedarik zincirlerini ve katı kalite standartlarına sahip sertifikaları tercih ederek ekolojik dönüşüm için çaba gösteren şarap üreticilerini destekleyin.

Elbette şarabı şeytanlaştırmadan, ne içtiğimizin bilincinde olarak tüketelim. Çoğu zaman olduğu gibi, tüketim sıklığı ve miktarı önemlidir!

Hiç kimse zehirli maddeleri düşünerek kadeh kaldırmak istemez. Yine de PFAS'lar sessizce, görünmeden ama gerçekten oradalar. Şarap, gıda seçimlerimizin daha geniş tarımsal uygulamalarla ne kadar bağlantılı olduğunu hatırlatan örneklerden yalnızca biri.

Bu, şişeyi denize atmak için bir neden değil (özellikle iyi bir rekolteyse); aksine, ne içtiğimizi düşünmeye ve farklı yöntemlerle üretim yapanları desteklemeye yönelik bir davet.

Dürüst olalım: Mevsiminde yetişmiş güzel ürünlerle paylaşılan iyi bir kadeh şarap, sağlığımıza ve gezegene biraz daha saygılı olduğunu bildiğimizde daha da güzeldir :)

Reporterre – Avrupa şarapları PFAS'larla yaygın biçimde kirlenmiş durumda

Pleinchamp – Avrupa şarapları yoğun biçimde kirleniyor; ebedi kirletici TFA'nın miktarı da giderek artıyor

Midi Libre – PFAS'larla yaygın biçimde kirlenmiş şaraplar: TFA nedir?