Fransız aşçılar mantarların üzerine neden yağlı kâğıt koyar?
Mantar, tereyağı, birkaç damla limon suyu, çok az su ve hepsinin üzerinde, ortasında küçük bir delik bulunan daire biçiminde bir yağlı kâğıt. İlk bakışta bu yöntemin arkasında pek bir teknik yokmuş gibi görünebilir. Kâğıt, kapağı olmayan bir tencere için gelişigüzel bulunmuş bir çözüm izlenimi de verebilir.
Oysa kâğıt oraya boşuna konmuyor.
Klasik Fransız mutfağında bu diske cartouche denir. Hâlâ kullanılır ve aşçılık eğitimlerinde öğretilir. Mantar pişirirken doğrudan malzemelerin üzerine yerleştirilen bu kâğıt, nemi ve buharlaşmayı kontrol etmeye yardımcı olur. Bu yöntemde özel bir amacı daha vardır: iyi sote mantarla özdeşleştirdiğimiz kızarmış rengi elde etmeye çalışmadan mantarları pişirmek.
Çünkü mantarı her zaman kızartmak istemeyiz.
Bu kâğıt diskinin bir adı var: cartouche
Fransız mutfağında bu kâğıt diske cartouche denir. Tencerenin iç çapına yaklaşık olarak uyacak biçimde kesilir ve doğrudan yiyeceklerin üzerine ya da onlara çok yakın olacak şekilde yerleştirilir.
Metal kapaktan farklı olarak tencereyi tamamen kapatmaz. Mantarların çevresindeki nemin bir kısmını tutarken bir miktar buharın dışarı çıkmasına izin verir. Bazı tariflerde diskin ortasına küçük bir delik açılır; bu delik, buharın çıkmasını sağlayan küçük bir baca gibi iş görür.
Bu hafif örtü, pişirme kabını tamamen kapatmadan buharlaşmayı kontrol etmeye yardımcı olur. Yöntem bazı sebze ve meyveleri pişirirken de kullanılır. Mantar söz konusu olduğunda ise genellikle özel bir tekniğin parçasıdır: Fransız usulü à blanc pişirme.
Mantarları à blanc usulü pişirmek ne demek?
Bu tekniğin Fransızca adı champignons cuits à blanc, yani rengi açık kalacak şekilde pişirilmiş mantarlardır. Amaç, mantarları kızartmadan yumuşak ve açık renkli pişirmektir.
Bu, unutulup gitmiş bir yöntem değildir. Académie de Versailles’ın mesleki aşçılık eğitim materyallerinde, mantarların tuz, tereyağı ve limon eklenmiş kaynar suda, üzerleri yağlı kâğıtla örtülerek yaklaşık beş-altı dakika pişirilmesi anlatılır.
Klasik hazırlıkta genellikle kültür mantarı, başka bir deyişle Paris mantarı kullanılır. Bu, yöntemin yalnızca bu mantar çeşidiyle uygulanabileceği anlamına gelmez; ancak diğer mantarların dokusu ve pişme süresi farklı olabilir.
Sote mantar hazırlarken mantarın saldığı suyun buharlaşmasını ve yüzeyinin kızaracak kadar ısınmasını isteriz. Burada ise açık renkli, yumuşak ve sulu bir sonuç elde etmek için az sıvıyla, nemli bir pişirme yöntemi kullanılır.
Aynı malzemeyi hazırlamanın iki yöntemi de uygundur; ancak ortaya çıkan sonuçlar farklıdır.
Limon, tereyağı ve çok az su
Her işi kâğıt yapmaz; limon, tereyağı ve su miktarı da önemlidir.
Geleneksel yöntemde su, tereyağı, tuz ve limon suyundan oluşan az miktarda bir pişirme sıvısı kullanılır. Tencereyi suyla doldurmak gerekmez; mantarlar pişerken kendileri de su salar.
Limon, mantarların kararmasını yavaşlatmaya yardımcı olur. Mantarlar enzimatik tepkimeler nedeniyle kahverengileşebilir; limon suyunun asitliği bu tepkimeleri yavaşlatmaya katkıda bulunur. Etki, eklenen limon suyu miktarı ve pişirme biçimi gibi çeşitli etkenlere bağlıdır.
Tereyağı lezzet ve daha dolgun, yumuşak bir doku katar. Burada amaç, yüksek ateşte sotelenmiş mantarın yoğun kavruk tadını elde etmek değil, daha narin bir sonuç almaktır.
Yağlı kâğıt gerçekte ne işe yarar?
Yağlı kâğıdın gerçekte ne yaptığını açıklığa kavuşturalım. Mantarları hava geçirmez biçimde kapatmaz ve su salmalarını önlemez. Görevi, pişirme sırasında oluşan nemi ve buharı kontrol etmeye yardımcı olmaktır.
Yiyeceğin üzerine çok yakın yerleştirildiğinde mantarların havayla doğrudan temasını azaltır ve çevrelerindeki nemi ve pişirme sıvısını korumaya yardımcı olur. Aynı zamanda, özellikle ortasında bir delik varsa, buharın bir kısmının dışarı çıkmasını sağlar. Böylece tencere geleneksel bir kapakla olduğu kadar kapalı kalmaz ve buharlaşma daha kontrollü olur.
Bu yöntem, pişirmeye çok az suyla başladığımız için kullanışlıdır. Mantarlar suyunu saldıkça bu su, tencerenin dibindeki tereyağı ve limonla karışır.
À blanc usulü pişirme, mantarı garnitür olarak hazırlamanın klasik yöntemlerinden biridir. Örneğin blanquette veya fricassée gibi Fransız yemeklerinde kullanılır. Mantarların açık rengini ve yumuşak dokusunu korumak istediğiniz başka yemeklerde de işe yarayabilir.
Evde mantar à blanc usulü nasıl pişirilir?
Denemek isterseniz mantarları temizleyip dörde bölün ya da benzer büyüklükte iri parçalar hâlinde doğrayın. Tencerenin veya derin tavanın iç çapından biraz daha küçük bir yağlı kâğıt dairesi kesin. Kâğıt kabın içine sığmalı ve mantarların üzerine oturmalıdır. Ortasına küçük bir delik açabilirsiniz; ancak bu şart değildir.
Az miktarda suyu tereyağı, tuz ve limon suyuyla birlikte kaynatın. Mantarları ekleyin, yağlı kâğıdı doğrudan üzerlerine yerleştirin ve yaklaşık beş dakika pişirin. Süreyi mantarların büyüklüğüne göre ayarlayın ve yumuşayıp yumuşamadıklarını kontrol edin.
Mantarların kızarmasını beklemeyin: amaç onları yumuşak, sulu ve açık renkli pişirmektir. Daha sonra başka bir yemeğe eklemek üzere bekletecekseniz pişirme sıvısının bir kısmıyla birlikte saklayın; böylece havayla daha az temas eder ve kararma olasılıkları azalır. Hemen kullanmayacaksanız hızlıca soğutup buzdolabında saklayın.
Ortadaki delik ne işe yarıyor?
Bu tekniği ilk kez görenlerin muhtemelen en çok dikkatini çeken ayrıntı, kâğıdın ortasındaki deliktir.
Her cartouche delikli değildir; profesyonel tariflerde de delik açılması her zaman istenmez. Bu, zorunlu bir koşul değil, tercih edilebilen bir uygulamadır.
Delik varsa buharın çıkması için küçük bir açıklık, bir tür baca görevi görür. Amaç mantarları yakından örtmek, ancak tencereyi geleneksel bir kapak gibi tamamen kapatmamaktır.
Deliğin boyutunu ölçmekten daha önemlisi, kâğıdı mantarların üzerine oturacak ve tencerenin dışına taşmayacak şekilde kesmektir. Böylece, özellikle gazlı ocakta pişirirken, kâğıdın kenarlarının alevle veya başka bir doğrudan ısı kaynağıyla temas etmesi önlenir.
Hâlâ işe yarayan klasik bir teknik
Fransız mutfağında mantarları nazikçe pişirmek için tereyağı ve limon uzun zamandır kullanılır. Cartouche da aynı amaca hizmet eder: her zaman kızarmış bir yüzey elde etmeye çalışmak yerine mantarların rengini ve nemini korumaya yardımcı olur.
Mantarları iyi pişirmek için tavanın çok sıcak olması, tavayı aşırı doldurmamak ve mantarlar kızarana kadar beklemek gerektiğini sıkça duyarız. Sote mantar yapmak istediğimizde bunlar gerçekten işe yarayan önerilerdir.
Ancak blanquette, fricassée veya klasik bir garnitür için başka türde mantarlar gerekebilir: açık renkli, yumuşak ve narin olanlar.
İşte bu noktada cartouche devreye girer.
Kötü pişmiş mantarları kurtarmak için değil, bilerek farklı bir sonuç elde etmek için.

Yorumlar