Sıcak havalarda neden daha az acıkırız?
Temmuz ayında bir öğle yemeğinde, annelerin yapmayı bildiği türden, harika görünen bir patatesli omletin karşısında otururken kendimi lokmaları iştahsızca tabağımda iterken bulduğumu çok net hatırlıyorum. Normalde hiç düşünmeden silip süpürürdüm ama o gün güneş kavuruyordu, hava ağırdı ve vücudum yalnızca serin bir şeyler istiyordu: salata, gazpacho ya da buz gibi bir salmorejo. Bu bir heves ya da tesadüf değildi: sıcak bizi değiştiriyor. Üstelik yalnızca ruh hâlimizi ya da günün ritmini değil, vücudumuzun neye ihtiyaç duyduğunu ve ne yemek istediğini de değiştiriyor.
Vücut yanılmaz: sıcağa hassas biçimde uyum sağlar. Yazın iştah kaybı bir aksaklık değil, bizi dengede tutmaya yönelik biyolojik bir stratejidir. Bunu anlamak, mevsimsel iştahsızlığı kabullenmemize ve sıcaklıklar yükseldiğinde daha iyi beslenmemize yardımcı olur.
Yemek yemek ısı üretir (ve bu yaz aylarında iyi değildir).
Her yemek yediğimizde vücudumuz çalışmaya başlar: sindirir, dönüştürür, emer. Besinlerin termik etkisi olarak bilinen bu süreç, vücutta ısı üretir. Kışın bu küçük ısı üretimi hoş karşılanır. Ancak yazın, vücut zaten çevredeki sıcaklıkla başa çıkmaya çalışırken, iç vücut sıcaklığındaki her artış ekstra bir yüke dönüşür.
Bu yüzden vücut, yemek yeme isteğini azaltarak tepki verir. Bu bir heves değil, vücut sıcaklığını düzenlemenin bir yoludur. Ne kadar az yersek o kadar az ısı üretiriz. Böylece farkında olmasak da hayatta kalmamıza katkıda bulunuruz.
Hipotalamus, orkestra şefi
Bu hassas dengeden sorumlu olan hipotalamus, bir kontrol merkezi olarak görev yapan beynin küçük bir bölgesidir. Hem vücut ısısını hem de açlığı düzenler. Ve vücudun aşırı ısındığını hissettiğinde, beslenmek yerine soğutmaya öncelik verir.
Bunu nasıl yapar? Tokluk hissi uyandıran ve iştahı düzenleyen nörotransmitterler aracılığıyla. Yaz aylarında, POMC nöronları olarak bilinen bazı nöronlar aktive olur ve bu da açlık hissini engeller. Sonuç: ağır veya sıcak yemeklere olan ilgimizi kaybederiz ve daha serin, daha hafif, su açısından zengin yemekleri arzulamaya başlarız.
Taze, hafif ve sindirimi kolay olanları tercih ediyoruz.
Gazpacho, karpuz ya da yoğurt aşermemiz rastgele değildir. Bunlar, sindirim sistemini fazla yormadan vücudun sıvı ihtiyacını karşılayan yiyeceklerdir. Bizi serin tutmak için zaten çalışan vücut, çok yağlı veya protein açısından zengin yiyeceklerden mümkün olduğunca kaçınır; çünkü bunların sindirimi, meyve ve sebzelerin sindirimine kıyasla iç vücut sıcaklığını daha fazla yükseltir.
Ayrıca vücut, terleme yoluyla ısı kaybetmek için cilde öncelik verdiğinden, sıcak havalarda sindirim sistemine daha az kan gider. Bu da büyük porsiyonlarda yemek yemeyi vücut için daha zahmetli ve yavaş hâle getirir, hatta sindirimi zorlaştırır.
Yemek yemenin önemi (canınız istemese bile)
Yaz aylarında iştah kaybı doğaldır, ancak beslenmekten vazgeçmekle karıştırılmamalıdır. Sıcak günlerde yeterince yememek yorgunluğa, tansiyon düşmesine veya susuz kalmaya yol açabilir. Bu nedenle, açlık hissi daha hafif olsa bile, beslenmeyi ihmal etmeden vücudunuzu dinlemeniz önemlidir.
Önemli olan öğünleri buna göre uyarlamaktır: daha küçük, daha sık ve sıvı içeriği daha yüksek porsiyonlar tercih etmek. Sıcak yerine serin, yağlı yerine sebze ağırlıklı, ağır yerine hafif seçenekler daha iyidir. Amaç kendimizi zorlamak değil, vücudun bu stratejisine uyum sağlamaktır.
Mükemmel ayarlanmış mevsimsel bir saat
Yaz yalnızca manzarayı değil, fizyolojimizi de değiştirir. Bazen yemek yemeye karşı isteksizliğimizle mücadele etsek de bunun irade eksikliği değil, vücudun neye ihtiyacı olduğunu bize anlatmasının incelikli bir yolu olduğunu kabul etmek gerekir.
Yazın yaşanan bu iştahsızlık bir zayıflık değildir. Biyolojik bir zekâ göstergesidir. Vücut kendini düzenler, korur ve bizi ihtiyaç duyduğu şeylere yönlendirir: sıcak bastırdığında ve enerji azaldığında daha iyi çalışmasına yardımcı olacak taze, daha hafif, ferahlatıcı ve sıvı içeriği yüksek yiyeceklere...
Patricia González
Yorumlar